Türkiye’de franchise sektörü büyüyor. Ama aynı hızla bir şey daha büyüyor: Başarısızlık.
Bugün açılan her iki franchise şubesinden biri birkaç yıl içinde kapanıyor. Bu bir tesadüf değil. Bu, yanlış kurgulanmış sistemlerin doğal sonucu.
Sorun yatırımcıda değil. Sorun çoğu zaman markada.
Franchise, hâlâ birçok marka tarafından “şube satma modeli” olarak görülüyor. Oysa gerçek şu: Franchise bir satış işi değil, ağır bir operasyon ve sistem yönetimi işidir.
Bu gerçeği görmeyen markalar büyümez. Sadece çoğalır. Ve kontrolsüz çoğalma, markanın en hızlı çöküş şeklidir.
Franchise Veren Değil, Franchise Taşıyabilen Markalar Kazanır
Bugün piyasada yüzlerce marka franchise veriyor. Ama çok azı franchise taşıyabiliyor.
Biz Dealer Franchise Danışmanlık olarak; Perlo’s Burger, Blak Kahve ve Lutvelizade gibi markaların büyümesini yönetirken ilk baktığımız şey şudur:
Bu marka gerçekten Franchise’a hazır mı, yoksa sadece büyümek mi istiyor?
Çünkü hazır olmayan bir markayı büyütmek, yatırımcıyı riske atmaktır. Ve bu, kısa vadede satış; orta vadede kriz, uzun vadede itibar kaybı demektir.
En Büyük Problem: Mutfağı Bilmeyen Marka Sahipleri
Sektörün en kritik kırılma noktası burası. İşin mutfağını bilmeyen marka sahipleri, franchise sistemi kuramaz.
Operasyonu yaşamamış, kasanın başında durmamış, kriz yönetmemiş birinin 22 • yatırımcıya sistem satması büyük bir çelişkidir.
Bu tip markalarda süreç hep aynı ilerler:
• Hızlı franchise satışı
• Kontrolsüz büyüme
• Operasyonel çöküş
• Şube kapanışları
Ve en sonunda suçlu aranır. Oysa sorun başından bellidir.
Kendi Şubesinde Kazanamayan, Yatırımcıya Kazandıramaz
Bu sektörün en net kuralı şudur:
Kendi şubesinde para kazanamayan marka, franchise ile para kazandıramaz. Bu kadar basit.
Ama piyasada hâlâ:
• Karlılığı kanıtlanmamış
• Operasyonu standardize edilmemiş
• Süreçleri yazılmamış markalar franchise veriyor.
Bu, yatırımcı için girişim değil, kumardır. Bizim yaklaşımımız net:
Önce marka kendi şubesinde kazanır. Sonra yatırımcı kazanır. En son marka büyür. Sıralama değişirse sonuç değişmez: başarısızlık.
Franchise Alanlara Açık Uyarı
Bugün yatırımcıların yaptığı en büyük hata şu: Markayı vitrine göre değerlendirmek.
Şık mağaza, iyi logo, yoğun sosyal medya… Bunların hiçbiri tek başına bir franchise kriteri değildir.
Bir yatırımcı şu soruları sormuyorsa, büyük risk alıyordur:
• Bu marka gerçekten para kazandırıyor mu?
• Kaç şubesi kapandı?
• Operasyon kim tarafından yönetiliyor?
• Açılış sonrası destek ne kadar sürüyor?
• Marka sahibi bu işi gerçekten biliyor mu?
Cevaplar net değilse, yatırım da net olmamalı.
Asıl İş Franchise Değil, Marka Yönetimi
Sektörde yapılan bir diğer kritik hata:
Franchise’ı ana iş zannetmek.
Hayır. Markanın ana işi franchise vermek değil, markayı büyütmektir.
Ürün geliştirmeyen, operasyonunu güçlendirmeyen, müşteri deneyimini iyileştirmeyen bir marka; ne kadar franchise verirse versin sürdürülebilir olamaz.
Perlo’s Burger, Blak Kahve ve Lutvelizade’de odak noktamız tam olarak bu: Franchise büyümesini değil, marka gücünü büyütmek.
Çünkü güçlü marka zaten büyür. Zayıf marka ise sadece yayılır ve sonra geri toplanır.
Sonuç: Franchise Ya Doğru Kurulur Ya Hiç Kurulmaz
Franchise sistemi “biraz doğru” kurulamaz.
Ya doğrudur ya değildir.
• Doğru kurulduğunda: yatırımcı kazanır, marka büyür
• Yanlış kurulduğunda: yatırımcı kaybeder, marka küçülür.
Ortası yok. Dealer olarak bizim yaklaşımımız net: Hızlı büyüme değil, doğru büyüme.
Yahya Pulat
Dealer Franchise & Kiralama Kurucusu
