Mall Report Dergisi olarak, Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı ile elektrikli araç şarj ekosisteminin AVM’lere olan etkisini konuştuk. Başkan Şapkacı ile mevzuatın ötesine geçerek, geleceğin otoparklarını, trafo kapasitelerini, yangın güvenliğini ve elektrikli araç kullanıcılarının beklentilerini masaya yatırdık.
Elektrikli araç sayısı her yıl hızla artarken, bir AVM’de kaç adet AC ve DC şarj ünitesi bulunması gerektiği nasıl belirlenmeli? Bu planlama yapılırken hangi kriterler dikkate alınmalı?
Elektrikli araç kullanımının hızla arttığı bir dönemde, AVM’lerde şarj altyapısının yalnızca bugünkü ihtiyaçlara göre değil, gelecekte oluşacak talep dikkate alınarak planlanması gerekiyor. Otopark Yönetmeliği kapsamında, 25 Mart 2021 tarihinden sonra yapı ruhsatı alan AVM’lerde otopark alanlarının en az %10’unun elektrikli araçlara uygun şekilde düzenlenmesi ve belirli büyüklüğün üzerindeki AVM’lerde hızlı şarj ünitelerinin bulunması öngörülmektedir. Bununla birlikte ihtiyaç duyulan AC ve DC şarj ünitesi sayısı yalnızca mevzuattaki asgari kriterlerle belirlenemez. AVM’nin ziyaretçi sayısı, otopark kapasitesi, ortalama ziyaret süresi, bulunduğu bölgedeki elektrikli araç kullanımı ve mevcut elektrik altyapısı birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle en doğru yaklaşım, mevcut ihtiyacı karşılayan ancak talep arttıkça kapasite artırılmasına imkan veren ölçeklenebilir bir altyapı planlaması yapılmasıdır. Aynı zamanda AVM’nin trafo altyapısının ne kadar enerji temin edebileceği ve ekstra trafo yatırımı yapmak için uygun yerinin olup olmadığı önemlidir.
Elektrikli araç sürücülerinin şarj noktalarına kolay ulaşabilmesi için otoparklarda yönlendirme tabelaları, dijital ekranlar ve bilgilendirme panoları nasıl tasarlanmalı? Türkiye’de bu konuda eksik gördüğünüz uygulamalar nelerdir?
Elektrikli araç kullanıcıları açısından şarj noktalarının varlığı kadar kolay bulunabilir olması da önemlidir. Otopark girişlerinden itibaren yönlendirme tabelalarının yer alması, kat planlarında şarj alanlarının açıkça gösterilmesi ve mümkünse dijital ekranlar veya mobil uygulamalar üzerinden müsaitlik bilgisinin paylaşılması kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştirecektir.
Şarj istasyonları AVM otoparklarında girişe yakın mı, belirli bir bölgede mi yoksa katlara dağıtılmış şekilde mi konumlandırılmalı? Kullanıcı deneyimi açısından en doğru yerleşim modeli nedir?
Şarj istasyonlarının konumlandırılmasında tüm AVM’ler için geçerli tek bir modelden söz etmek mümkün değildir. Yerleşim planı, otoparkın büyüklüğü, araç sirkülasyonu ve teknik altyapı dikkate alınarak belirlenmelidir. Kullanıcı deneyimi açısından erişilebilirlik önemli olmakla birlikte, şarj alanlarının güvenli, teknik müdahaleye uygun ve operasyonel olarak yönetilebilir bölgelerde konumlandırılması daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Büyük ölçekli AVM’lerde ise şarj noktalarının farklı katlara dengeli şekilde dağıtılması kullanıcılar açısından avantaj sağlayabilir.
Elektrikli araç kaynaklı olası bir yangın durumunda AVM yönetimlerinin, güvenlik ekiplerinin ve itfaiyenin nasıl bir acil müdahale planı olması gerekiyor? Şarj alanlarında hangi ek güvenlik önlemleri alınmalı?
Elektrikli araç şarj altyapısında yangın güvenliği en kritik başlıklardan biridir. AVM yönetimleri, güvenlik ekipleri, şarj ağı işletmecileri ve ilgili kamu kurumlarıyla koordineli şekilde hareket edebilecek acil durum planlarına sahip olmalıdır. Şarj alanlarında uygun algılama ve uyarı sistemleri, kamera takibi, düzenli bakım süreçleri ve personel eğitimleri büyük önem taşımaktadır. Ayrıca elektrik yangınları için otopark bölgesinde yangın battaniyesi bulundurulması gerekmektedir.
Önümüzdeki 5-10 yıl içinde elektrikli araç kullanım oranının ciddi şekilde artacağı öngörülüyor. Sizce bugün inşa edilen veya yenilenen AVM otoparkları bu dönüşüme hazır mı? Şimdiden hangi yatırımların yapılması gerekiyor?
Son yıllarda Türkiye’de elektrikli araç satışlarında ve şarj altyapısında yaşanan hızlı büyüme, önümüzdeki dönemde de bu dönüşümün devam edeceğine işaret ediyor. Bu nedenle bugün inşa edilen veya yenilenen AVM otoparklarında yalnızca mevcut ihtiyaçlar değil, gelecekte oluşacak talep de dikkate alınmalıdır. Bu dönüşüme hazırlık açısından en önemli konu, şarj ünitelerinin sayısından ziyade elektrik altyapısının doğru planlanmasıdır. Trafo kapasitesi, kablolama altyapısı ve enerji yönetim sistemlerinin gelecekte kapasite artışına imkan verecek şekilde tasarlanması, AVM’lere uzun vadede önemli avantaj sağlayacaktır. AVM’ler, yalnızca alışveriş yapılan mekanlar değil, aynı zamanda şehir yaşamının önemli hizmet noktalarıdır. Elektrikli araç dönüşümüyle birlikte AVM’lerin sürdürülebilir ulaşım altyapısının gelişiminde de önemli bir rol üstlenmeye devam edeceğine inanıyoruz.
