Franchising sisteminin en önemli gücü, standart ve sürdürülebilir yönetimdir. Bu yönetimin en kritik parçalarından biri ise İnsan Kaynakları uygulamalarıdır. İnsan kavramını çalıştırmak ve geliştirmek, sağlam bir politika gerektirir. İnsan Kaynakları, bu politikaları belirler, geliştirir, yönetir ve raporlar.
Franchise sistemlerinde bu uygulamalar; operasyonel kontrolü sağlama, marka standartlarının gelişmesini destekleme, işveren ve çalışan arasındaki ilişkiyi düzenleme ve geliştirme ile ilgili yasalara uygunluk sağlama gibi işlevleriyle marka tutarlılığını koruma yöntemidir.
Franchise verenler, ilgili sözleşmelerde ve eklerinde İnsan Kaynakları bölümlerini mutlaka eklemeli, bu konudaki eğitimleri düzenli olarak vermeli ve en az yılda bir denetim yapmalıdır. Çünkü herhangi bir franchise markasında veya franchise noktasında yaşanacak olumsuz insan faktörlü durumlar, tüm sektörü ve markayı etkileyebilir; iyi bir işveren imajını zedeleyebilir.
İnsan Kaynakları Faktörü Gelişimi ve Standartları
1. Eğitim ve Gelişim:
Franchise verenler, tutarlı ve yüksek kaliteli hizmet sağlamak için kapsamlı eğitim kılavuzları, çevrimiçi kurslar ve seminerler sunar. İlk oryantasyon eksiksiz bir şekilde yönetici tarafından verilmelidir.
2. İşe Alım ve İşte Tutma:
Franchise alanlar genellikle yerel işe alımları kendileri yapar. Ancak marka itibarını korumak için, yeteneklerin kurumsal standartlarla uyumlu olması adına franchise verenin tavsiyelerine uyarlar. Yeni bir çalışanın ilk iki ayda işten ayrılması, ortalama 600$ zarar anlamına gelmektedir.
3. Performans Yönetimi:
Franchise verenler, performans standartları belirleyebilir. Tüm franchise noktaları, çalışan geri bildirimi, planlama ve çatışma çözümünden sorumlu olduklarını bilmelidir. Yapılan çalışmalar, performans yönetimi uygulanan işletmelerde %2 satış artışı sağlandığını ve bunun ortalama yıllık 40.000$ ek satış getirdiğini göstermektedir.
4. Toplantı ve Görüşme:
Bilgilendirme ve geliştirme amaçlı toplantılar, cazip hâle getirilerek düzenli yapılmalıdır.
5. Ekip ve Yönetici Anketi:
Çalışanların kendilerini rahatça ifade edebilmeleri için gizlilik esaslı anketler uygulanmalıdır.
6. Ücretlendirme:
Tüm çalışanların maaşı, mesaisi ve izinleri doğru şekilde ödenmeli; çalışma saatlerine dikkat edilmelidir.
7. Aile Etkinlikleri:
Özel günler, dini bayramlar ve resmi tatillerde aile aktiviteleri düzenlenerek işveren, çalışan ve aileler arasında kaynaşma sağlanmalıdır.
8. Takdir ve Teşvik Programları:
Kariyer atlama, yarışma ve ödül sistemleri ekibi motive eder ve olumlu etkiler yaratır.
9. Dinlenme Alanları:
Çalışanlar için de misafirlere sağlanan konfor sağlanmalıdır. Yemek masası, giyinme odası, duş ve WC gibi alanlar ekibin motivasyonunu artırır.
10. SGK Sistemi:
Yasalara uyum, ceza gerektirse bile çalışan motivasyonunu doğrudan etkiler. Bu nedenle yasa koyucunun yönergelerine uyulmalı ve ekip bilgilendirilmelidir.
11. Eşit ve Adil Davranış:
Tüm personel ve yöneticiler için disiplin prosedürleri oluşturulmalı ve ekibe yazılı olarak iletilmelidir. Yemek, izin, üniforma gibi uygulamalarda adil davranılmalıdır. İlgili disiplin tutanakları yasal sürece saklanmalıdır.
12. Ekipman ve Teçhizat:
Çalışanların en iyi sonuç alması için gerekli tüm ekipman ve teçhizat sağlanmalıdır.
13. İşten Çıkış Görüşme ve Prosedürü:
Sektörde turnover oranı yüksektir. İşten çıkış sebepleri genellikle işveren tutumu, ücret, terfi imkânı, takdir ve saygı eksikliği gibi nedenlerden kaynaklanır. Çıkan her personelin neden işten ayrıldığı öğrenilmelidir.
14. Güvenlik:
Çalışanların güvenliği işverenin sorumluluğundadır. İşyerinde kaza, dış tehdit, hırsızlık ve benzeri durumların önlenmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Çalışanlar arasında farklı uygulamalar motivasyonu düşürür ve marka kültürünü zedeler. Oysa güçlü markalar, tüm franchise noktalarında aynı değerleri, aynı çalışma standartlarını ve insan odaklı yaklaşımı yaşatır.
Unutmayalım: Standart ürün kadar, standart insan yönetimi de franchising başarısının temelidir.
Ahmet YILMAZ
Franchising Danışmanı
