Yıllar içerisinde, özellikle 2000’li yıllarla birlikte alışveriş merkezlerinin sayısı arttıkça, insanların alışkanlıkları da değişmeye başladı. İnsanlar, özellikle büyük şehirlerde ev ve iş dışındaki zamanlarının önemli bölümünü AVM’lerde geçirmeye başladılar. Giyim kuşam alışverişlerinin yanında, eğlence ve sosyalleşme amaçlı olarak tercih edilen mekanlar haline geldi. Dolayısıyla alışveriş merkezleri, yaşam merkezlerine dönüşmeye başladı.
Yaşam merkezi dendiğinde yaşamanın en temel unsurları olarak yeme-içme akla geliyor. Başlarda alışverişe mola vermek ve karın doyurmak için gidilen food court’lar, zaman içerisinde uzun vakit geçirilen kafeler ve restoranların bulunduğu alanlar haline geldiler. Fast food restoranlarının yanında daha uzun vakit geçirilen, daha nitelikli yeme-içme konseptleri de gelişmeye başladı. Bu alanlar alışverişin bir parçası veya destekleyicisi konumundan çıkarak başlı başına birer çekim alanı haline gelmeye başladılar. Hatta yiyecek içecek ağırlıklı AVM’ler açılmaya başladı. Dolaylı olarak ayak sayısını ve AVM trafiğini artırma etkisi oluştu. İnsanların AVM’lerde geçirdiği süreler artmaya başladı.
Bugün gelinen nokta itibariyle, alışveriş merkezleri, birçok farklı kategoride alışveriş imkanının yanında, kafe & restoranlar, eğlence alanları, spor merkezleri, sinemalar, performans merkezleri, teslimat noktaları gibi alanlarda hizmet veren yaşam alanları haline geldiler.
Son yıllarda revaçta olan karma projelerle, AVM’lerin yanı sıra konut, ofis, otel, hastane gibi yapılar da yaygınlaştı. Dolayısıyla tam anlamıyla yaşam merkezleri oluşmaya başladı. İnsanlar bazen belli bir amaçla, bazen belki amaçsız olarak sadece alışkanlıktan bu yaşam alanlarına gider oldular. Biraz tüketim toplumu olmanın etkisiyle, biraz insanımızın bu konseptleri sevmiş ve alışkanlık kazanmış olmasından dolayı böyle bir gerçek ortaya çıktı. Her ziyarette alışveriş yapılmasa dahi en azından bir şeyler yemek veya çay-kahve içmek alışkanlık oldu.
Güvenlikli, temiz, düzenli, araçların güvenle park edilebildiği, çocuklar için eğlence alanlarının olduğu, gençler için sosyalleşme alanlarının olduğu yapılar olması sebebiyle, AVM’ler tercih ediliyor. Bu tercihte öne çıkmak ve bunu cirolara dönüştürebilmek için AVM’ler rekabete giriyor. Bu rekabet çeşitliliği, farklılaşmayı ve hizmet kalitesini günden güne artırıyor. Rekabette geri kalmamak için AVM yönetimleri yoğun çaba içerisindeler. Sonuçta AVM’ler birçok ticari alanın bir araya gelmesiyle oluşan büyük ticari yapılar durumundalar. Ciro üreterek AVM ekosistemindeki tüm çalışanların maaşlarının ödenmesi, markaların kâr etmesi ve yatırımcının yatırımının geri dönüşünün sağlanması gerekiyor.
Bu noktada food court’ların AVM’lere etkisi çok büyük. Çekim gücü oluşturan, ayak sayısını artıran, içeride kalma sürelerini artıran, ciroya ciddi etkisi olan alanlar olarak buralarda hizmet veren kafeler ve restoranların, AVM trafiğinin gizli gücü olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
Bu alanların öneminden bahsetmişken, yönetiminden de bahsetmeden olmaz. Bazı AVM’lerde food court’larda ortak oturma alanları olurken, bazılarında her işletmenin kendi oturma alanları olabiliyor. Food court’ların dışında bazen dışarından girişleri olan restoranlar ve kafe zinciri markaları olabiliyor. Tüm bu alanların yönetiminde hem AVM yönetimi, hem de o işletmelerin çalışanlarının dikkat etmesi gereken hususlar var. Oturma kapasiteleri, masa düzenleri, temizlik, hijyen, havalandırma, iklimlendirme, akustik, yönlendirmeler gibi hususlar çok önemli. Bunlar o işletmenin müşterisini doğrudan etkilerken, dolaylı olarak AVM ziyaretçilerini de etkiliyor. Yaşanabilecek olumsuzluklarda o işletmeden ziyade AVM’nin adı geçebiliyor.
Sonuç olarak, başlıkta belirttiğim üzere, AVM trafiğinin gizli gücü olan food court’lar artık ikincil değil, doğrudan belirleyici bir rol üstleniyor. Ziyaret süresini uzatan, sosyal etkileşimi güçlendiren ve ticari performansa katkı sağlayan bu alanlar, Türkiye’deki AVM dinamikleri içinde her geçen gün daha stratejik hale geliyor.
Genel Müdür
Ramada Plaza by Wyndham
Gevgelija / Kuzey Macedonia
