Dünyanın en büyük AVM’leri, milyonlarca metrekarelik alanları, binlerce mağazaları ve alışverişin ötesine geçen deneyim alanlarıyla adeta birer şehir gibi çalışıyor. Asya ve Orta Doğu’da yoğunlaşan bu mega AVM’ler; perakende, gastronomi, eğlence, kültür ve turizmi aynı çatı altında buluştururken, “en büyük AVM” tanımı ise kullanılan ölçüm kriterine göre değişiyor.
AVM’ler, geleneksel mağaza kümelerinden çok daha fazlasını ifade eden yeni bir döneme girdi. Özellikle dünyanın en büyük AVM projelerinde alışveriş; gastronomi, eğlence, spor, kültür, konaklama ve turizm gibi farklı fonksiyonlarla bir araya geliyor. Milyonlarca metrekarelik komplekslere dönüşen bu yapılar, ziyaretçilerin yalnızca alışveriş yapmak için değil, günün tamamını geçirmek için tercih ettiği destinasyonlar haline geliyor.
Ancak “dünyanın en büyük AVM’si” konusunda tek bir sıralamadan söz etmek mümkün değil. Toplam alan, brüt kiralanabilir alan (GLA) ve Guinness World Records tarafından tanımlanan rekor kategorileri farklı sonuçlar ortaya çıkarıyor. Guinness World Records’a göre toplam alan açısından rekor Dubai Mall’a, brüt kiralanabilir alan açısından ise New South China Mall’a ait.
Devasa bir karma yaşam alanı Iran Mall
Tahran’daki Iran Mall, yaklaşık 1,95 milyon metrekarelik büyüklüğüyle güncel küresel listelerde dünyanın en büyük AVM kompleksleri arasında ilk sırada gösteriliyor. Proje yalnızca mağazalardan oluşmuyor; restoranlar, sinema, kültürel alanlar, spor tesisleri, kütüphane ve otel gibi çok sayıda fonksiyonu bünyesinde barındırıyor. Bu yönüyle Iran Mall, AVM kavramının alışveriş merkezi sınırlarından çıkarak karma kullanımlı bir yaşam destinasyonuna dönüşümünü temsil ediyor.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor; Iran Mall için kullanılan 1,95 milyon metrekarelik rakamın farklı kaynaklarda toplam yapı/kompleks alanı ve GLA olarak birbirinin yerine kullanıldığı görülüyor. Bu nedenle söz konusu rakamın standartlaştırılmış bir GLA karşılaştırması olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Kuveyt’te AVM’den öte bir destinasyon; The Avenues
Kuveyt’teki The Avenues, yaklaşık 1,2 milyon metrekarelik ölçeğiyle dünyanın en büyük AVM kompleksleri arasında yer alıyor. Proje, farklı temalara sahip bölümleri, mağazaları, gastronomi alanları ve eğlence seçenekleriyle ziyaretçiye bütüncül bir deneyim sunuyor. Projenin ölçeği, AVM’lerin kent yaşamının bir parçası haline gelme eğiliminin Orta Doğu’daki güçlü örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Malezya’nın mega AVM’si IOI City Mall
Malezya’nın Putrajaya kentindeki IOI City Mall, bölgenin en büyük AVM’lerinden biri olarak öne çıkıyor. Küresel listelerde yaklaşık 821 bin metrekarelik toplam alanıyla sıralanan proje, alışverişin yanında eğlence ve yaşam alanlarını da bünyesinde bulunduruyor. Ancak burada da toplam alan ile kiralanabilir alan arasındaki fark dikkat çekiyor; AVM’nin kendi verilerine göre kiralanabilir alan yaklaşık 232 bin metrekare seviyesinde.
GLA rekorunun sahibi South China Mall
Çin’in Dongguan kentindeki New South China Mall, alan ölçümündeki en önemli referanslardan biri. Guinness World Records, merkezi 600 bin 153 metrekare GLA ile dünyanın en büyük AVM’si olarak kaydediyor. Böylece South China Mall, kiralanabilir alan kriterinde net bir dünya rekoruna sahip.
SM Mall of Asia ve SM City Tianjin
Filipinler’in Pasay kentindeki SM Mall of Asia, yaklaşık 590 bin metrekarelik alanıyla dünyanın en büyük AVM projeleri arasında bulunuyor. Alışveriş alanlarının yanı sıra arena, otel, eğlence ve farklı karma kullanım fonksiyonlarıyla geniş bir destinasyon modeli sunuyor.
Çin’in Tianjin kentindeki SM City Tianjin ise yaklaşık 565 bin metrekarelik büyüklüğüyle listenin üst sıralarında yer alıyor.
Asya’da mega AVM yarışı
Pekin’deki Golden Resources Mall, yaklaşık 557 bin metrekarelik alanıyla; Bangkok yakınlarındaki CentralPlaza WestGate ise yaklaşık 550 bin metrekarelik büyüklüğüyle öne çıkıyor. Tayland’ın başkenti Bangkok’taki CentralWorld de yaklaşık 550 bin metrekarelik ölçeğiyle dünyanın en büyük AVM’leri arasında gösteriliyor.
Bu mega projelerin ortak noktası ise yalnızca metrekareleri değil. Binlerce markayı bir araya getiren bu merkezler; restoranlardan eğlence alanlarına, spor tesislerinden kültürel etkinliklere kadar farklı deneyimleri aynı çatı altında toplayarak AVM’yi bir alışveriş noktasından destinasyona dönüştürüyor.
Toplam alan rekoru Dubai Mall’da
Dubai Mall ise bu listenin en önemli rekor örneklerinden biri. Guinness World Records’a göre 1 milyon 124 bin metrekarelik toplam alanıyla dünyanın en büyük AVM’si unvanını taşıyor. Merkezde yaklaşık 548 bin metrekare iç alan ve 350 bin 244 metrekare GLA bulunuyor. 1.200 mağazanın yanı sıra 160’tan fazla yiyecek-içecek noktası, akvaryum, olimpik ölçülerde buz pisti ve 22 salonlu sinema kompleksi gibi deneyim alanları da bulunuyor.
Bu tablo, geleceğin AVM modelini de ortaya koyuyor. Büyüklük artık yalnızca metrekareyle ölçülmüyor. Dünya genelindeki mega AVM’ler; ziyaretçiye alışverişten çok daha fazlasını sunarak şehir içindeki yeni çekim merkezlerine dönüşüyor. Öte yandan Güney Kore’deki Shinsegae Centum City örneği de en büyük kavramının neden dikkatle kullanılması gerektiğini gösteriyor. Guinness tarafından 293 bin 905 metrekare ile dünyanın en büyük department store’u olarak tescillenen merkez, AVM ile department store kavramlarının birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyuyor.
DÜNYANIN EN BÜYÜK AVM’LERİ
1.IRAN MALL
Şehir: Tahran, İran
Alan: Projenin toplam/kompleks alanı yaklaşık 1,95 milyon metrekare
Öne çıkanlar: Alışveriş, gastronomi, kültür, eğlence, spor ve konaklama fonksiyonlarını bir araya getiren dev karma kullanım projesi. Kütüphane, sinema, spor tesisleri, restoranlar ve kültürel alanlarıyla klasik AVM modelinin ötesine geçiyor.
2.THE AVENUES
Şehir: Al Rai, Kuveyt
Alan: Yaklaşık 1,2 milyon metrekare
Öne çıkanlar: Farklı tematik bölgeleri, uluslararası markaları, restoranları ve eğlence alanlarıyla Kuveyt’in en önemli alışveriş ve yaşam destinasyonlarından biri. Büyük ölçeği sayesinde AVM’yi günlük yaşamın merkezine taşıyan projeler arasında gösteriliyor.
3.IOI CITY MALL
Şehir: Putrajaya, Malezya
Alan: Yaklaşık 821 bin metrekare toplam alan
GLA: Yaklaşık 232 bin metrekare
Öne çıkanlar: Malezya’nın en büyük alışveriş destinasyonlarından biri. Geniş mağaza karmasının yanı sıra eğlence ve gastronomi alanlarıyla öne çıkıyor. Bünyesindeki District 21 macera parkı ve kapalı buz pisti, AVM’nin deneyim odaklı yapısını güçlendiriyor.
4.ISFAHAN CITY CENTER
Şehir: İsfahan, İran
Alan: Yaklaşık 776 bin metrekare
Öne çıkanlar: Alışveriş, eğlence, kültür, otel ve turizm fonksiyonlarını bir araya getiren büyük ölçekli karma kullanım projesi. Geleneksel İran mimarisiyle modern ticari alanları buluşturan proje, bölgenin önemli çekim merkezlerinden biri.
5.NEW SOUTH CHINA MALL
Şehir: Dongguan, Çin
GLA: 659 bin 612 metrekare
Öne çıkanlar: GLA açısından Guinness World Records tarafından dünyanın en büyük AVM’si olarak kaydediliyor. Proje, dev ölçeği ve farklı tematik bölgeleriyle tanınıyor.
6.SM MALL OF ASIA
Şehir: Pasay, Filipinler
Alan: 589 bin 891 metrekare
Öne çıkanlar: Manila Körfezi kıyısında konumlanan kompleks; alışverişin yanı sıra MOA Arena, oteller, eğlence alanları, restoranlar ve IKEA gibi farklı fonksiyonları bir araya getiriyor. AVM’nin ölçeği, onu Filipinler’in en önemli perakende ve eğlence destinasyonlarından biri haline getiriyor.
7.SM CITY TIANJIN
Şehir: Tianjin, Çin
Alan: Yaklaşık 565 bin metrekare
Öne çıkanlar: Çin’deki en büyük SM yatırımlarından biri olan merkez, geniş marka karması, gastronomi ve eğlence seçenekleriyle öne çıkıyor. Büyük ölçekli kapalı alışveriş alanı, bölgesel çekim merkezi niteliği taşıyor.
8.GOLDEN RESOURCES MALL
Şehir: Pekin, Çin
Alan: 557 bin 419 metrekare
Öne çıkanlar: Pekin’in önemli AVM’lerinden biri olan Golden Resources Mall, geniş mağaza karması ve yüksek kapasiteli ticari alanlarıyla dünyanın en büyük AVM’leri arasında gösteriliyor.
9. CENTRALPLAZA WESTGATE
Şehir: Nonthaburi, Tayland
Alan: 550 bin 278 metrekare
Öne çıkanlar: Bangkok metropol bölgesindeki önemli alışveriş destinasyonlarından biri. Büyük mağaza karmasının yanı sıra IKEA ve eğlence alanlarıyla ziyaretçilere geniş kapsamlı bir deneyim sunuyor.
10.CENTRALWORLD
Şehir: Bangkok, Tayland
Alan: Yaklaşık 550 bin metrekare
Öne çıkanlar: Bangkok’un merkezindeki CentralWorld; alışveriş, gastronomi, eğlence, etkinlik ve şehir yaşamını bir araya getiren ikonik bir destinasyon. Uluslararası ve yerel markaların yanı sıra geniş restoran ve etkinlik alanlarıyla öne çıkıyor.
