Ana içeriğe atla

ggh

AVM YANGIN SPRINKLER TESİSATINIZ DEPREME KARŞI GÜVENDE Mİ?

11.10.2021 - 16:34

 “Yangın sprinkler tesisatı gibi yapısal olmayan bina elemanlarının gerekli tedbirler çerçevesinde depreme karşı koruma altına alınmaması binanızın güvenliğini tehdit edebilir” 

Ülkemiz gibi sanayinin ve nüfusun yoğun bulunduğu bölgelerin fay hatları üzerinde ya da birinci deprem bölgelerine yakın bölgelerde yer aldığı bir ülkede ne yazık ki 1999 senesinde yaşadığımız Gölcük depremine kadar deprem ve yapıların deprem dayanımı ile ilgili bir yönetmelik çalışması mevcut değildi ancak 1999 senesinden günümüze kadar geçen süre zarfında yapıların depreme karşı dayanımı ile ilgili çalışmalar yoğunlaşmış, deprem bölgelerinde yapılacak binalara ilişkin çeşitli yönetmelikler yayınlanmış ve 2018 senesi içerisinde son hali verilerek yayınlanan bina deprem yönetmeliği ülkemiz ile yapısal elemanların depreme karşı korunmasına ilişkin dünya standartlarında ve detaylı bir yönetmeliğe sahip olmuştur.
Ancak gerek dünya çapında yaşanan depremler sonucunda ortaya çıkan durumlar gerekse yapılan risk analizleri çerçevesinde yapısal bir hasarın bulunmadığı binalarda dahi yapısal olmayan tesisat elemanları sınıfına giren yangın sprinkler tesisatı gibi sistemlerde ortaya çıkan hasarlar neticesinde can ve mal kaybının gerçekleşme olasılığının çok yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.
Örneğin 1995 senesinde Japonya’nın Kobe Şehrinde gerçekleşen deprem sonrasında Kobe İtfaiye Departmanı tarafından yayınlanan rapora göre, yapısal hasar taşımayan binaların %41’inde yangın sprinkler sistemleri zarar görmüş ve kullanılamaz hale gelmiştir. 
Olası bir deprem ve artçıları sonrasında hasar gören AVM yangın sprinkler tesisatları ortaya çıkabilecek yangınların bertaraf edilmesinde ne yazık ki etkili olamayacak, can ve mal kaybını artıracaktır. Bu tür kayıpların olmadığı ancak yangın sprinkler tesisatının zarar gördüğü durumlarda da ilgili binanın yangın sprinkler tesisatı tekrar devreye alınana kadar çalışması mümkün olmayacaktır. 
Bu açıdan yatırımcıların ve AVM yönetimlerinin, AVM kompleksinde yer alan binaların statik deprem dayanımının yanı sıra, yapısal olmayan kritik tesisat bileşenlerinden olan “Yangın Sprinkler Tesisatlarınında depreme karşı gerekli tedbirler çerçevesinde güvence altına alınmış olmasını sağlaması hem mal hem can kayıplarının önüne geçmek açısından önem taşımaktadır.
Yeni yayınlanan CEN/TS 17551 standardı ile yangın sprinkler tesisatlarının depreme karşı korunması zorunlu hale geliyor.
Konunun ülkemizde taşıdığı önem aşikar olmakla beraber Avrupa Birliği içerisinde birinci deprem bölgesinde yer alan İtalya ya da Yunanistan gibi ülkelerde de özellikle yangın tesisatı gibi kritik tesisat bileşenlerinin depreme karşı korunması büyük önem arz etmektedir. 
Bu amaçla Avrupa Standartlar Komitesi (European Committee for Standardization) kısa adıyla CEN’nin başlattığı çalışma 2021 senesi Ocak ayında tamamlanarak 2021 yılı Mart ayı içerisinde CEN/TS 17551 Yangın Sprinkler Sistemleri için Depreme Karşı Koruma Standartları” başlığı altında yayınlanmıştır.
Ülkemizin de aralarında bulunduğu üye ülkelerin CEN Uluslararası Anlaşması hükümleri çerçevesinde ilan etmekle yükümlü olduğu CEN/TS 17551 standardı kapsamında yangın sprinkler sistemleri ve sabit yangın müdahale tesisatının depreme karşı korunması hususunda uygulanacak gereklilikler belirtilmektedir.
Standart genelinde öne çıkan noktalardan en önemlisi deprem sonrası kritik öneme sahip olan yangın sprinkler tesisatının standart çerçevesinde belirtilen uygun yöntemler kullanılarak sismik yüklere karşı korunmasıdır.
Yeni yayınlanan, ülkemizin de taraf olduğu CEN/TS 17551 standardı ile birlikte yangın sprinkler tesisatlarının, gerekli mühendislik ve deprem yükü hesapları yapılması, standartlara uygun sismik askılama projelerinin hazırlanması ve uygulanması zorunlu hale gelmektedir.
Ülkemiz, CEN ve CENELEC’e de 2012 yılında tam üye olduğu bu kuruluşlar nezdinde yürütülen standardizasyon çalışmaları TSE tarafından kurulan Ayna Komiteler (MTC – Mirror Tehnical Committees) ile takip edilmekte olup yayınlanan standartlar Türk Standardı olarak kabul edilebilmektedir. 
Yangın tesisatları için gerekli deprem tedbirleri sadece montaj esnasında değil kurulu sprinkler sistemleri üzerinde de kolayca gerçekleştirilebilmektedir. Belirli standartlar ve hesaplar çerçevesinde hazırlanan sismik askılama projelerine uygun olarak gerekli sismik sınırlandırıcılar AVM içerisinde kurulu sistemler üzerine kolayca yerleştirilebilmekte ve sistem depreme karşı koruma altına alınabilmektedir.
AVM kompleksiniz içerisinde yer alan boru, kanal hatları, AHU üniteleri, çeşitli fan grupları ve pompalar gibi elektromekanik tesisat sistemlerinin sismik yüklere karşı korunması ile ilgili projelendirme, şartname hazırlığı ve uluslararası standarta ürün temini için olarak Darhan Yapı ve Endüstri A.Ş ile temasa geçebilirsiniz.
Kaynaklar;
[1] Development of Seismic-induced Fire Risk Assessment Method for a Building, AI SEKIZAWA National Research Institute of Fire and Disaster 3-14-1, Nakahara, Mitaka, Tokyo 181-8633, Japan
[2] CEN/TS 17551, Fixed firefighting systems – Automatic sprinkler systems – Guidance for earthquake bracing technical specification, Mart 2021, ICS 13.220.20, Ref. No. CES/TS 17551:2021 E
[3] https://www.tse.org.tr/IcerikDetay?ID=2933&ParentID=2229 

nb

Yukarı