Ana içeriğe atla

S

 

TÜRKİYE'DE FRANCHISE’NİN GELECEĞİ

17.09.2019 - 17:37

Yıl 2020 ancak halen gelişmekte olan ekonomi bölgesinden çıkamıyoruz. Bir yandan ise orta gelir tuzağına saplanıp kalmış durumdayız, yıllardır kişi başı milli gelirimiz 10 bin USD civarında ve ilerlemiyor. Evet, teknolojiyi geliştirmemiz, eğitim düzeyimizi ilerletmemiz lazım. İşte tam bu noktada en önemli kıstaslardan biri işsizliği de hızla azaltmamız gerekli. Burada franchise karşımıza önemli bir nokta olarak çıkmakta. Gelişmiş ekonomilerin küçük yatırımları kontrol edebilmek, düzenli vergi toplayabilmek, sigortayı tabana yayabilmek vb. gibi onlarca sebepten destek olduğu franchise emekleme devresini atlatmakla beraber maalesef franchise sahtekarları, yüksek maliyetler, sermaye yetersizlikleri sebebiyle yeniden duraklama dönemine doğru sürüklenebilir. Kısa zamanda yüksek marjlar, düşük yatırımlar, az çalışarak çok kazanmak üzerine kurulu saadet zinciri gibi bazı franchise operasyonları son on senede hızla kurulup büyüyüp sonrada uçurumdan yuvarlandı. Arkalarında birçok mağdur bıraktı, onlarca batık yatırımcı , işsiz on binlerce insan , yüzlerce mutsuz AVM yatırımcısı ve yüz binlerce mutsuz müşteri bırakarak yok oldular. Bu durumda düzgün bir şekilde sistemin işlemesi ve tüm tarafların kazanması için herkesin üzerine düşen görevler bulunmakta. Devlet açısından uzun vadede işsizliği hızlıca azaltacak, düzgün vergi geliri elde edilecek, sigortalı sayısının artırılacağı bir sistem olan franchise’nin öncelikle yasalar nezdinde daha fazla desteklenmesi gerekli, sonrasında bu sektöre özel sübvansiyonlu vergi indirimleri, sigorta teşvikleri, harç ve oda indirimlerinin daha belirgin ve denetimli uygulanması ile otorite üstüne düşeni kısmen de olsa yapacaktır. Diğer yanda finansal kurumlar gerçekten rüştünü ispatlamış sistemlere daha uygun koşullar ve daha uzun vadeler ile finansman imkanı sağlarken projelerin kontrol ve denetimini de bu noktada sağlayarak gerek kendilerini gerekse yatırımcıları korumalıdır. AVM ve dükkan sahipleri gerçek franchise zincirlerini gerek kira miktarları gerek kontrat süreleri gerekse diğer yatırımlar yönünden kısmen rahatlatırken son yirmi yıldır Avrupa ve Amerika’da uygulanan tamamen ciro karşılığı kiraya dönmesi ve gerçekten düzgün shop mix yaparak kazan-kazan prensibini uygulamalıdırlar. Franchise veren açısından ise perspektif çok daha geniş düşünülmeli ve bir markayı , hizmeti üçüncü şahıslara açmadan önce gerçekten itinalı çalışılarak tüm noktaların netliğe kavuşturulması , gerçek danışmanlardan hizmet alınması, eğitimin ve denetimin mutlak şart öncelikli olması kendilerinin başaramadığı veya rüştünü ispat etmeyen işlerin franchise vererek gerçekten bu işin sadece alınan giriş parasının ötesinde yıllara yayılacak çok uzun vadeli bir işbirliği olduğunun unutulmaması gerekir. Son olarak yatırımcı yani franchise alan açısından ise önceliğin yatırımın bir kısmının öz varlıkla yapılması, yatırım bütçelerinde mutlaka 
6-12 aylık süre için gerekli yedek akçelerin planlanması (Her ne kadar yatırımcılar sizlere 3-6 aydan itibaren büyük paralar kazanacağınızı vadetseler bile kendi bilgi ve tecrübeniz ve/veya çevrenizin bilgisinden faydalanın) yatırım yapacağınız firmanın en az 3 dükkanının 2-3 yıldır faal ve karlı olması , size eğitim , nokta seçimi , ürün temini vb. konularda desteğinin tam olması, finansal açıdan muteber bir kuruluş olması , düzgün ve sağlam bir sözleşme ve franchise el kitabı, sistem ile karşınıza çıkması, hepsinden önemlisi her işin belli bir miktar risk taşıdığının ve bizzat kişisel çabalarınızın çok değerli olduğunun bilinmesi sizleri başarıya taşıyacaktır. 

Bilmediğiniz konularda sizler de ücret karşılığı profesyonel danışmanlık almaktan çekinmeyin. Her işin belli zorlukları olduğunu (Örneğin, gıda işinin 365 gün 24 saat sizden çalışma bekleyeceğini, belli bir süre özel hayatınız, aile hayatınızdan vazgeçmeniz gerekeceğini) çok araştırıp, ince eleyip sık dokuyarak markanızı ve/veya işinizi seçmeniz sizlere başarıyı getirecektir. 2020 ve sonrasında aslında franchise ve bağlı sektörlerin nasıl ilerleyeceğini görmek için dünya ve Türkiye için ekonomik ve siyasi beklentileri irdeleyerek yatırımlarınızı yönlendirmek daha akılcı olacaktır. Küçük bir pencereden bunlara bakacak olursak son on iki aylık dönemde gerçekten tökezleyen ekonomi, artan işsizlik, negatife doğru giden büyüme rakamları ile bizler uğraşırken dünyada resesyon korkusu yeniden alevlendi. Uzun yıllardır devam eden bol para dönemine alışan ekonomiler ve yatırımcı para biraz çekilince tökezlemeye başladı. Tüm bunlar yetmezmiş gibi birde üstüne jeopolitik sorunlar eklenince doğu Akdeniz, Suriye sorunu ile diğer yandan da aynen zücaciye mağazasına dalan filler gibi dünyanın büyük devlerinin ticaret savaşına, İngiltere’nin AB’den anlaşmasız  çıkışı gibi onlarca soru işareti çözüme kavuşmadan eski şaşalı günlere dönmek kolay olmayacak gibi. İşte tam da bu dalgalı denizlerde geminize iyi bir kaptan olursanız ya da yanınıza iyi bir kılavuz kaptan alırsanız geminizi güvenli bir şekilde diğer limana götüreceksiniz.

Sektörel olarak dünya ülkelerinde top 10 listeleri sürekli değişmekte. Ben kişisel olarak çok uzun yıllardır Amerika franchise listelerini takip etmekteyim. Bu listelerin ülkemiz ve yatırımcılarımız içinde sektörel olarak ve marka olarak ışık tuttuğunu düşünüyorum. Ağustos itibari ile bu listelerde ilk 10 içinde hepimizin bildiği gıda devleri varken son birkaç yıldır ikinci 10 içinde hotel ve market sektörü hızla ilerliyor. Üçüncü 10 içerisinde ise birçok tanıdık emlak şirketi var. Yani başarı vatandaşların alışkanlıkları, ekonomik görünüm ve ülkede franchise için verilen desteklere göre değişmekle beraber kişisel kanıma ve 25 yıllık sektördeki tecrübeme göre gerçekten bir Türk markası yaratmak için öncelikle sektörde başarılı olmuş ve devam eden yapıları çok iyi analiz etmek ve ders çıkartmak bizi hızlı büyütebilir.

Unutmayın dünyada en güvenli küçük işlerden birisi franchise operasyonlarıdır. Dünyada olduğu gibi dünya devlerinin franchise’ı olup işi gerçekten işin sahiplerinden bile daha profesyonel yaparak dünyanın en zor coğrafyasına taşıyarak binlerce dükkan açmaya devam eden bir Türk şirketi varken her şeyin aslında kurala göre oynamak ve çok çalışmak olduğunu unutmayın. Bu ve benzeri kurumlarımız ile gurur duyun onların deneyimlerini takip edin, araştırmacı olun. Mustafa Kemal Atatürk tarafından bizlere bırakılan bu cennet vatan dışında başka vatanımız olmadığını ve bu kutsal vatanı yavrularımıza bırakabilmek için var gücümüz ile çalışmamız gerektiğini unutmamanız dileği ile...

GGG

Yukarı