Ana içeriğe atla

playpark

 

İŞÇİ-İŞVEREN DAVALARINDA YENİ ZORUNLULUK: ‘ARABULUCULUK‘ MÜESSESESİ

20.12.2018 - 10:08

Bir süre önce yasalaşan 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile  İşçi Ve İşveren Davalarında arabuluculuk zorunlu hale gelmiş ve 01.01.2018 tarihi itibariyle yeni bir dönem başlamıştır.
İşte İş Mahkemeleri Kanunu ve “Arabuluculuk” ta bizleri bekleyen yenilikler;
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Buna göre bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olup zorunlu bir müessesedir. Yani, bu tür işçi-işveren uyuşmazlıklarında mahkeme öncelikli olarak arabulucuya başvurmuş olma koşulunu arayacaktır.


ARABULUCULUK NEDİR?
Arabuluculuk, sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak tanımlanmıştır.

ARABULUCU KİMDİR?
Arabulucu, sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getirerek onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini ve aralarında iletişim sürecinin kurulmasını sağlamaya çağlayan tarafsız üçüncü kişidir.
Arabulucu, arabuluculuk faaliyetini yürüten ve Bakanlıkça düzenlenen arabulucular siciline kaydedilmiş bulunan gerçek kişiyi ifade eder.

ARABULUCU’NUN GÖREVİ NEDİR?
Arabulucu, bu süreçte karar veren kişi değildir. Hatta taraflara herhangi bir çözüm de önermez, yönlendirme yapamaz. Taraflar uyuşmazlığı kendileri uzlaşarak çözerler. Arabulucu, tarafları bir araya getirerek, tarafların aralarındaki asıl uyuşmazlığı ve menfaatleri ile taleplerini tespit ederek bu konularda tartışmalarını, uzlaşmalarını ve çözüm bulmalarını sağlamaya çalışır.
 
ARABULUCULUK SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?

Yeni İş Mahkemeleri Kanunun 3. maddesinin ilk fıkrasına göre, “Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”  

Bu maddeye göre dava açmak isteyen işçi ve işverenler;
Yine ilgili kanununun 3. maddesinin 2. fıkrasına göre “arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.”

İş Mahkemeleri Kanunu 3. maddesinin 5. fıkrasında ise arabuluculuğa başvuru hususu düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, “Başvuru karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır.”  Hükmü getirilmiştir. Görevlendirilen yazı işleri müdürlüğü sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüdür.
Tayin edilen arabulucu, elindeki bilgiler itibarıyla her türlü iletişim vasıtasını kullanarak görevlendirme konusunda tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder
Yeni İş Mahkemeleri Kanunu 3. maddesinin 17. fıkrasına göre  bu süreçte “Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından, son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.”
Yine İş Mahkemeleri Kanunu 3. maddesinin 10. fıkrasına göre arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en az 1 hafta daha uzatılabilir.

TÜM DAVALAR ARABULUCULUK KAPSAMINDA MIDIR?
İş Hukuku kapsamında; sadece aşağıdaki taleplerin öncelikle arabuluculukla çözümlenmesi zorunludur.
Bu dava ve işlerde arabulucuya başvurulmaması halinde davanın mahkeme tarafından hiçbir incelemeye tabi tutulmaksızın reddi gerekecektir.
*Kıdem Tazminatı Alacağından Doğan Davalar
*İhbar Tazminatından Doğan Davalar
* Kötü Niyet Tazminatından Doğan Davalar
*Bakiye Süre Ücreti Alacağından Doğan Davalar
*Ücret Alacağından Doğan Davalar
*Fazla Mesai Ücretinden Doğan Davalar
*Yıllık İzin Ücretinden Doğan Davalar
*Yol ve Yemek Ücretinden Doğan Davalar
*Ulusal Bayram ve Genel Tatil ( UBGT ) Ücretindan Doğan Davalar
*Prim ve İkramiye Ücretinden Doğan Davalar
*İşe İade Davaları
* Boşta Geçen Süre Tazminatından Doğan Davalar
* İşe Başlatmama Tazminatından Doğan Davalar
*Eşit Davranmama Tazminatından Doğan Davalar
*Sendikal Tazminattan Doğan Davalar

Aynı maddenin 3. fıkrasına göre ise iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminatla bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk faaliyetinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
 

ARABULUCULUK YOLUYLA UZLAŞMA SAĞLANDIĞINDA AVANTAJLAR NEDİR?
*Mahkemelerin yargı yükünü en aza indirger.
*Dava boyunca yapmak zorunda kalacağınız tüm masraflardan (posta gideri, bilirkişi, keşif vb. masraflar, yol giderleriniz gibi) ve yargılama nedeniyle diğer işlerinizden kısıtlayıp, adliyeye ayırmak zorunda kalacağınız zamandan tasarruf etmiş olursunuz.
*Mahkeme ve yargı sürecine göre çok daha kısa sürede sonuçlanır.
*Sonuç, tarafların kontrolündedir ve Arabuluculuk süreci tümüyle iradi bir süreçtir. Taraflar arabuluculuktan her an vazgeçebilirler. Kimse istemediği bir anlaşmayı imzalamaya ya da kabul etmeye zorlanamaz 
*Güvenirlik ve gizlilik ilkesi önemlidir ve esastır  ve yasaya göre;
“Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırı hareket ederek bir kişinin hukuken korunan menfaatinin zarar görmesine neden olan kişi altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.“
Bu doğrultuda rabuluculukta ileri sürülen görüşler, belgeler, teklifler ve ikrarlar gizlidir. Bu nedenle taraflar çekinmeden her konuyu müzakere süreçlerinde masaya yatırabilirler.
*Tarafların anlaştıkları yöntem ve çözüm tarzı esastır ve taraflar esnektir.
 

ARABULUCULUK SÜRECİNİN SONA ERMESİ
İş Mahkemeleri Kanunu 3. Maddesinin 11. Fıkrasına göre arabulucu; taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya yapılan görüşmeler sonucunda anlaşmaya varılması veya varılamaması hallerinde arabuluculuk faaliyetini sona erdirerek ve son tutanağı düzenleyerek durumu derhal arabuluculuk bürosuna bildirir.
Bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta şudur:

İlgili kanuna göre ; “Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.”

Arabuluculuk Uzlaşma Tutanağı Mahkeme Kararı Hükmündedir ve Arabuluculukla İlgili Çözülen Sorunla İlgili Tekrar Dava Açılamaz.
Yasaya göre;  taraflar uzlaşma tutanağında belirlenen tutarların ödenmemesi ya da işe başlatılmaması halinde, ilgili işçi ya da işveren veya avukatları tarafından icra edilebilirlik şerhi alınarak doğrudan ve herhangi bir mahkemeden karar alınmasına gerek kalmadan İLAMLI İCRA takibi başlatılabilir.
 Bu takibe borçlunun itiraz etmesi mümkün olmamakla birlikte, buna rağmen itiraz edilmesi halinde itiraz icra takibini durdurmaz.
Arabuluculukla ilgili çözülen sorunla ilgili tekrar dava açılamaz. 
Arabuluculuk görüşmeleri ile sonuçlanmış bir uyuşmazlık için yeniden dava açılması halinde mahkeme DAVANIN REDDİNE karar verir.

ARABULUCU ÜCRETİ NASIL BELİRLENİR?
Süreç sonuçlanıncaya kadar arabuluculuk sürecinde taraflar, davadan farklı olarak herhangi bir harç yatırmak zorunda olmayıp, tebligat, bilirkişi, tanık ve keşif gibi giderler de ödemezler. 
Sadece, faaliyet süresine göre arabulucuya, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine uyarınca ücret ödenir. 
Uyuşmazlık durumunda zorunlu olarak arabulucuya başvurulması uygulaması kapsamında arabulucuya ödenecek ilk 2 saatlik ücret ise Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır.
Arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde ödenecektir.

jj

Yukarı