Ana içeriğe atla

S

 

BU SÜREÇ, TÜM SEKTÖRLERİN İŞ BİRLİĞİYLE ATLATILIR

08.04.2020 - 09:45

The Franchise Company Kurucu Ortağı Aycan Helvacıoğlu: “Franchise, bütün sektörlerin içinde olan bir model biçimi aslında. Bütün sektörler, şu an birlik ve beraberlik içindeler. Bu birliktelik, bu zor sürecin atlatılmasında çok önemli. Bunu el birliğiyle atlatacağız.”

 Birçok ülkede sokağa çıkma yasağı da dahil insanların evde kalmasına yönelik ciddi sağlık önlemleri alınırken, bu durumdan en çok etkilenen sektörlerden biri de franchise sektörü oldu. Türkiye’de 43 milyar dolar pazar payı ve istihdam ettiği 250 bin çalışan ile her geçen gün büyüme ivmesi gösteren franchise sektörü, çok büyük bir darbe aldı. İçişleri Bakanlığı’nın 16 Mart 2020 tarihinde yayınladığı genelge sonucunda franchise markalar, hem çalışanlarının hem halkın sağlığını korumak için faaliyetlerine belirsiz bir tarihe kadar ara vermek zorunda kaldı.

Ortaya çıkan bu tabloyu 2013’ten bu yana The Franchise Company’nin Türkiye temsilciliğini başarılı şekilde yöneten Aycan Helvacıoğlu ile birlikte masaya yatırdık. Helvacıoğlu’nun Hizmetix’e yaptığı açıklamaların satırbaşları şöyle:

- Franchise sektörü, koronavirüsten nasıl etkilendi?

Sektörün 4 bin 500 zincir markası ve 250 bin çalışanı var. Birçok Türk markası son 10-15 yılda başarılı bir şekilde zincirleşti ve büyüdü. İyi bir ivme kazandı sektör. Franchise, bütün sektörlerin içinde olan bir model biçimi aslında. UFRAD Franchising Derneği Genel Başkanı Mustafa Aydın, tüm sektörlere iş birliği çağrısında bulunmuştu. Bütün sektörler de şu an birlik ve beraberlik içindeler. Bu birlik bu sürecin atlatılmasında çok önemli. Her sektörün sorunları var. Destek bekledikleri konular var ama bu bir süreç ve el birliğiyle atlatacağız. 2020 yılında 12 aylık bir ciro öngörüldü. Ama 19 Mart'ta sektör, faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı. Dolayısıyla bu sürecin ne kadar süreceğini bilmiyoruz. Bütün etkilenen sektörler, en iyi ihtimalle 10 aylık bir ciroyla 2020 kapatmayı öngörmeliler.

MADDİ DESTEĞİN YANINDA MANEVİ DESTEK DE ÖNEMLİ

- Kurumsal zincir şubeleri olan markalar, franchise’lerine bu dönemi atlatabilmeleri için hangi destekleri veriyorlar?

Franchise veren markalar, müşterilerine destek vermeliler. 3 modelde anlaşma yapıyorlar markalar ile franchise'leri. Ya aylık, ya ciro üzerinden ya da ürün satışı üzerinde bir royalty alırlar. Ben birçok markanın franchise’lerinden royalty almayacaklarını biliyorum. Bir takım ürün desteği de verecekler ve indirim yapacaklar. Her franchise marka, müşterilerini düşünür ve destek verir. Bunun yanı sıra markalar franchise’lerine dijital reklam desteği verebilirler, müşteri memnuniyeti konusunda destek olurlar. Yine satışı arttırıcı unsurlar konusunda destek vermeliler. Manevi destek de çok önemli. Maddi ve manevi destekler ile bu süreci en az hasarla atlatmaya çalışacaklar.

- Türkiye'deki ekonomik önlemlere bakacak olursak, alınan tedbirler yeterli mi?

Şu anda aşağı yukarı franchise veren markaların tamamını kapsayacak destekler verildi. Franchise aslında bir büyüme ve işletme modeli. Ana sektörü gıda olan var, otomotiv olan var. Şu an da verilen destekler bu dönem uzun sürmezse yeterli olur diye düşünüyorum.

- Peki tek başına ayakta kalmaya çalışan işletmelerin durumu nedir?

İşletmelerin en büyük gider kalemini kira ve personel giderleri oluşturuyor. Yüksek kiralı ve yanlış lokasyon yapanlar olacak sıkıntı çekenle olacaktır bu dönemde. Bu işletmeler ciro sıkıntısı yasayacaklardır. Zincirleşemeyen firmaların da tek başına ayakta kalması daha zor olacaktır. Franchise sisteminde önemli olan şudur; bir marka, zincir kurarken baştan modelleme yapar ve şansa bırakılmayan bir takım gelir-gider dengesi hesaplar. Lokasoyon da en baş yere oturtulur bu iş modelinde. Markanın hedef kitlesiyle doğru orantılı bir şekilde lokasyon seçilirse hedeflenen ciroya da ulaşmak mümkün olur. Hem franchise’lar hem de tek başına işletmeler ayakta kalmak için bundan sonra planlamalarını çok ciddi ele almalılar. Artan maliyetler, kiralar, göz önüne alınarak akılcı ortaklıklar düşünülmelidir. Yeni dönemin kazananı ortak projeler olacaktır. Tüketicinin istediği hijyenik ortamı da artık vermek zorundasınız. Tüketici buna daha çok dikkat edecektir. Tüketici davranışları daha fazla izlenecek, tüketici memnuniyeti daha üst seviyede tutulacaktır.

YENİ PAZARLAMA ARAYIŞLARI BİR DİSİPLİN DAHİLİNDE OLMALI

- Markalar, online satışlara yöneldi. Bu süreç bir fırsat olabilir mi?

Bir markanın online alt yapısı hazırsa, online satış yapabilir. Burada teknolojik altyapı çok önemli. Ancak ana işimizden birden kopmak da yanlış olacaktır. İşimizden kopmadan ‘Online satışı nasıl arttırabiliriz?’ diye düşünebiliriz. Fakat bu, bir disiplin ve pazarlama planlaması dahlinde olmalıdır. Yoksa istediğiniz kadar online satış yapmak isteyin, internetten sipariş vermek istemeyen bir muhitte bunu başaramazsınız. Herkesin paket servis yapması da doğru değil. Gıda yönünden bakacak olursak insanlar kuryelerden korkuyorlar. Yemek hijyenik mi diye düşünüyorlar. Şu an paket siparişte de bir düşme var yüzde 30-60 arasında. Gıda dışı ürünlerde ise e-ticaret arttı. Toneri biten, kalemi biten, kedi maması biten evden çıkmadan online sipariş vererek ihtiyacını temin edebiliyor. Bu iki aylık öngörüyle yeni iş palanları yapmak da doğru değil. Zaten online trafiği artmış durumda Türkiye’de.

-  Franchise markalarını, yüksek AVM kiraları dışında ne zor durumda bırakıyor?

AVM’lerin ülke ekonomisine katkısı büyük. Franchise markalarının da katkısı büyük. Kiraların yanı sıra markaların nakit akışı çok önemli. Nakit akışı düzün değilse o marka zaten zorlanacaktır. Nakit akışının doğru yönetilmesi gerekir.

AVM'LER HİÇBİR ZAMAN BİTMEZ VE BİTMESİN DE

- Bu krizle birlikte artık AVM’lerin devrinin bittiğini iddia edenler var. Franchise sektörü böyle bir duruma hazırlıklı mı? 

2000’li yılların başında Amazon’un, ürün gamını genişletmesiyle birlikte Amerika’da e-ticaret çok yükseldi. Bu süreçte Amerika’da AVM’ler olumsuz etkilendi. Türkiye’de ise bu yıllarda çok fazla AVM inşaatı devam etti. ‘AVM’ler su süreçten sonra batarlar mı?’ sorusuna bakacak olursak, bu iş yine lokasyona dönüyor. Doğru lokasyonda olmayan AVM’ler etkilenecektir bu süreçten. Burada markalar da doğru hedeflemeyle doğru yerlerde olmalı, illa her AVM’ye girmek gibi bir durumda olmalılar. Cadde mağazacılığı biraz daha öne geçti şu anda. Ancak AVM'ler hiçbir zaman bitmez ve bitmesin de. Sinema, tiyatro, eğlence yerleri gibi sosyalleşme alanları olduğu için her zaman talep göreceklerdir. Ama içeriği dinamik tutan, eğlence alanları olan AVM’ler kazanmaya devam edecekler.

- Sektörde çalışan 250 bin kişi de doğrudan etkilendi. Personelleri mağdur etmemek adına neler yapılıyor ve neler yapılmalıdır?

Sektör, 250 bin personeli mağdur etmemek adına gerçekten birlik içinde şu anda. Bu süreç inşallah çok uzun sürmez ve hızlıca atlatılır. Bu istihdam artarak devam eder. Markaların elini en çok güçlendiren şey kısa çalışma ödeneği şu anda. Bu can suyu oldu. Yetişmiş personeli kazanmak çok zor. İki ay sonra yeni insanlar almak işletmeye bir yük. Bir işletme için en zorlandığı konulardan biridir personel azaltmak. Sektörde yetişmiş personel sıkıntısı zaten var, bir de işten çıkarmalar olursa bu sıkıntıyı daha da arttıracaktır.

SÜRECİN ARDINDA FRANCHİSE SEKTÖRÜ BÜYÜYECEK

- Son olarak sektörü nasıl bir gelecek bekliyor. Franchise veren kurumsal zincir markalar, bu tabloyu pozitife çevirmek için ne tür çalışmalar yürütmeliler?

Bu süreci çok mantıklı şekilde yürütmek lazım. Sürecin kısa olması çok önemli. Eskiye dönmekte zor olacak, mağazayı açtık hemen aynı ciroya ulaşalım demek güç olacak. Bu süreci en az hasarla atlatmak önemli ve bizler de bunun için çabalıyoruz. Daha fazla çalışıp daha fazla üreteceğiz. B planlarını devreye sokacağız; reklamı ve pazarlama planlarını daha çok yapacağız. Müşteriyi daha fazla ön planda tutacağız. Bu dönemde pandemiden kaynaklı moral bozukluğu olan sektörler var. Franchise sektörünün ise büyüyeceğine inanıyorum. Hizmet, gıda, sağlık, eğitim gibi sektörlerde franchise büyüyecek. Özellikle hizmet sektöründe büyüme olacak. Yatırımı kesmek söz konusu değil, ama büyümek için var gücümüzle çalışacağız. Franchise sektörü, özellikle Ortadoğu pazarına daha hızlı açılacak. Franchise veren markalar, daha rahat hareket edebilecekleri bu gibi pazarlara yönelmeliler.

GGG

Yukarı