Ana içeriğe atla

playpark

 

DÖVİZ VEYA DÖVİZE ENDEKSLİ SÖZLEŞMELERDE TÜRK LİRASI UYGULAMASI

16.11.2018 - 12:09

13 Eylül 2018 tarihinden itibaren, Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri sözleşmelerde sözleşme bedeli ve bu sözleşmeden kaynaklanan ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayacaktır.
13 Eylül 2018’den itibaren 30 gün içinde daha önce akdedilmiş ve yürürlükteki sözleşmelerin de Türk Lirası olarak yeniden belirlenmesi gerekiyor. Kural ve istisnalar aşağıdaki tabloda düzenlenmektedir. 


TABLO
 

Döviz veya Dövize Endeksli Sözleşme Bedelinin Türk Lirası Bedel ile Belirlenmesi Konusunda Taraflarca Mutabık Kalınamaması Halinde

Halihazırda akdedilmiş, Tebliğe dâhil olan sözleşmelerde yer alan bedeller Türk Lirası olarak taraflarca yeniden belirlenirken mutabakata varılamazsa; akdedilen sözleşmelerde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller, söz konusu bedellerin 02/01/2018 tarihinde belirlenen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru ile hesaplanan Türk lirası karşılığının 02/01/2018 tarihinden bedellerin yeniden belirlendiği tarihe kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması suretiyle belirlenir.

Kira Sözleşmelerinde Uygulama
13 Eylül 2018 tarihinden önce akdedilen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller yukarıda anılan hesaplamaya göre göre iki yıllık süre için Türk parası olarak belirlenir. Ancak, Türk parası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere; Türk parası olarak belirlenen kira bedeli, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılının sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir. Bir sonraki kira yılı Türk parası cinsinden kira bedeli ise, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunun belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir ve belirlenen Türk parası cinsinden kira bedeli bu fıkrada belirtilen iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olur.
Kira bedellerinin bu şekilde belirlenmesi durumunda, kira sözleşmesindeki kira bedellerinin, depozitonun ve benzeri giderlerin teminatı olarak verilen döviz cinsinden nakit ya da teminat mektuplarının da değiştirilmesi gerekeceği şüpheden uzaktır.

DÖVİZ CİNSİNDEN VE DÖVİZE ENDEKSLİ SÖZLEŞMELERLE İLGİLİ HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI’NIN EN SON YAPTIĞI BASIN DUYURUSU ÇERÇEVESİNDEKİ ÖRNEKLEMELER AŞAĞIDA BİLGİLENDİRME MAHİYETİNDE BELİRTİLMİŞTİR

A. Türk Lirası olarak yeniden belirleme yöntemi
Tüm gayrimenkul satış ve kira sözleşmelerine uygulanabilir olan çevirme yöntemine göre, sözleşmelerdeki bedeller 02 Ocak 2018 tarihli Türkiye Merkez Bankasının efektif satış kuruna göre Türk Lirası’na çevrilecektir. Bu şekilde belirlenen bedel Türkiye İstatistik Enstitüsü tarafından 02 Ocak tarihinden Türk Lirası üzerinden belirleme tarihine kadar geçen süre için yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranı uyarınca artırılacaktır. Bu minvalde, ilgili kira bedeli Türk Lirasına çevrildikten sonra, Türk Lirası olarak tespit edilen bedel Ocak ayından ilk fatura tarihine kadarki dönemde yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranları ile çarpılacaktır (“Birinci TL Kirası”). Birinci TL Kirası, herhangi bir değişime tabi olmadan, ilgili 12 aylık kira yılı sonuna kadar uygulanacaktır. Örneğin, sözleşme tahtında kira bedeli başlangıç tarihi, 01.02.2017 ise, Birinci TL Kirası, 01.02.2019 tarihine kadar uygulanacaktır.

Hesaplamaya örnek olarak;

Sözleşme tarihi: 01.02.2017
TL’ye çevrilme tarihi: 01.10.2018
Döviz Sözleşme bedeli: 1.000 Amerikan Doları
TCMB kuru: 3,7776 Dolar/TL
TÜFE: 02.01.2018 tarihinden 01.10.2018’e kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 9 aylık toplam TÜFE değişim oranı (%19,37)
TL’ye Çevrilen Sözleşme Bedeli = (Sözleşme bedeli * TCMB kuru ) * (1+TÜFE)
= (1000 * 3,7776) * (1+0,1937)
= 4.509,32 TL
Buna göre, bedelleri Amerikan Doları olarak belirlenen sözleşmelerde Ekim ayı için kur 4,50932 Dolar/TL olarak uygulanacaktır.

B. (Konut ve Çatılı İş Yerleri Kiraları İçin) Birinci TL Kirası’nın Yıllık Artış Oranı
Tebliğ, 13 Eylül 2018’den önce akdedilmiş, konut ve çatılı işyerleri kira sözleşmeleri için, tarafların anlaşamaması halinde uygulanmak üzere, bir artış oranı yöntemi belirlemektedir. Buna göre;

1. İlk artış yılı
İlk 12 aylık kira döneminin sona ermesini müteakip, kiraya verenin Birinci TL Kirası’nı güncelleyerek sonraki 12 aylık kira dönemine uygulanacak olan kira bedeli hesaplayabilecektir. Bu durumda, tarafların artış oranında mutabık kalamaması halinde, Birinci TL Kirası, Türkiye İstatistik Enstitüsü tarafından Türk Lirası üzerinden belirleme yapıldığı tarihten yeni kira yılının başladığı dönem arasında geçen süre için yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranı uyarınca artırılacaktır. (“İkinci TL Kirası“). Örneğin, sözleşme tahtında kira bedeli başlangıç tarihi, 01.02.2017 ise ve TL üzerinden belirleme Ekim 2018’de yapıldı ise İkinci TL Kirası hesabında, Ekim, Kasım, Aralık, Ocak ve Şubat Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranları dikkate alınacaktır. Bu kira bedeli, 01.02.2019 ile 01.02.2020 arasındaki dönemde uygulanacaktır.

2. İkinci Artış Yılı
İkinci TL Kirası’nın uygulandığı kira yılının sonunda, tarafların artış oranında mutabık kalamaması halinde, İkinci TL Kirası, Türkiye İstatistik Enstitüsü tarafından önceki kira yılının başlangıcından yeni kira yılının başlangıcına kadar geçecek dönem için Türkiye İstatistik Enstitüsü tarafından yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranı uyarınca artırılacaktıt. Yukarıdaki örnekte yer alan kira sözleşmesi bakımından, İkinci TL Kirası’nın Şubat 2019’dan Şubat 2020’ye kadar yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksinin aylık uyarlama oranları uyarınca artırılması ile bulunacak. Bu kira bedeli, Tebliğ’de geçen 2 yıllık sürenin sonuna kadar uygulanır. Örneğin, Türk Lirası üzerinden belirleme 1 Ekim 2018 tarihinde yapıldı ise, yeni kira bedeli, 01.02.2020 ile 01.10.2020 arasındaki dönem için uygulanır.

3. İki Yıllık Dönem
Tebliğde belirtildiği üzere, 13 Eylül 2018 tarihinden önce akdedilmiş, bedelleri döviz cinsinden ve ya döviz endeksli belirlenen, konut ve çatılı işyerleri kira sözleşmeleri, iki yıllık bir süre için Türk Lirası cinsinden belirlenecektir. Tebliğ bu iki yıllık sürenin ne zaman başlayacağını ve bittiğinde nasıl bir uygulama olacağını belirtmemektedir. 

playpark

Yukarı